جلسهٔ نهم | شرح صحیفه سجادیه

قناعت در باور انسان ریشه دارد و مشخصاً درنتیجۀ اعتقاد به قدیر و حکیم‌بودن خداوند متعال و نیز عِقاب‌کردن بندگان و ثواب‌دادن به آنان براساس برگه‌ای که تقدیر، بخش قابل توجهی از فضای آن را به خود اختصاص می‌دهد، در شخصیت و اندیشۀ فرد شکل می‌گیرد. بی‌نیازترین انسان‌ها کسی است که از همه قانع‌تر باشد. قناعت بر دو نوع ممدوح و مذموم تقسیم می‌شود و شکل مثبت و ممدوح آن بیشتر در امور اقتصادی و مالی نمود می‌یابد. کسی که قانع نباشد، حتی درصورت به‌دست‌آوردن تمام دنیا آرامش نمی‌یابد و از داشته‌هایش لذت نمی‌بَرَد و همچنان خواهان کسب دارایی‌های بیشتر است. اگر همواره حسرت گذشته را بخوریم و درنتیجه، دچار غم، پشیمانی و ترس شویم، فضیلت قناعت در وجودمان نقصان خواهد یافت. در روایات، راضی‌بودن به حالت (سطح) اخلاقی، ایمانی، علمی و معنوی‌ای که در آن قرار داریم، مصیبتی بزرگ و از مهم‌ترین مصداق‌های قناعت مذموم دانسته شده است که برای رهایی از آن باید حرص ممدوح داشته باشیم تا در مسیر دین‌داری و معنویت، متناسب با توانمان رشد و پیشرفت کنیم.