جلسهٔ هشتم | شرح صحیفه سجادیه

دیگر رذیلت موردبحث در دعای مکاره الاخلاق، کمی یا نبودِ قناعت است. در تعریفی مختصر و مفید می‌توان گفت قناعت به‌عنوان نقطۀ مقابل حرص، به‌لحاظ قلبی یعنی رضایت‌داشتن به آنچه موجود است و ازمنظر فعلی یعنی حُسن تدبیر معاش. این فضیلت، سطوح و سلسله‌مراتب مختلفی دارد؛ به‌گونه‌ای که هرکس از میزانی مشخص از آن برخوردار است و طبیعتاً بر این اساس، شیوۀ زندگی‌اش با روش‌های زندگی دیگران تفاوت می‌یابد. در آموزه‌های دین از ما خواسته شده است همواره به داشته‌های خویش توجه کنیم، از مقایسه‌کردن خود، خانواده و زندگی‌مان با دیگران بپرهیزیم و درصدد دستیابی به آن چیزهایی نباشیم که آنان کسب کرده‌اند و رزق ما نبوده است. برخلاف فهم نادرستی که تصوف در جامعه رواج داده، قناعت عبارت است از توجه به سرمایۀ موجود و استفاده از آن به‌منظور رشد و تعالی در مسیر زندگی؛ نه توقف بر این سرمایه و دست‌کشیدن از کار و تلاش به‌دلیل فانی‌بودن این جهان. قناعت، موجب دست‌یافتن به برکت می‌شود؛ حال آنکه حرص هرگز چنین ثمری ندارد.