جلسهٔ چهارم | شرح صحیفه سجادیه

یکی از مشکلات مهم و اساسیِ بسیاری از انسان‌ها خودشیفتگی (عُجب) است که در تعریفی مختصر و مفید می‌توان آن را عبارت از پذیرش خویشتن به‌میزانی بیش‌از حد اعتدال دانست. این معضل، سه پیامد دارد: بی‌توجهی به قاعدۀ زرین (پسندیدن یا نپسندیدن هر چیز برای دیگران برمبنای پسندیدن یا نپسندیدن همان چیز برای خود)؛ امتناع از پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری؛ زیاده‌خواهی (حرص). انسان حریص، صرفاً زیاده‌خواه است؛ ولی انسان طماع در سطحی فراتر، به داشته‌های دیگران چشم طمع دارد؛ بنابراین، طمع از حرص بدتر است و به حسد شباهت فراوان دارد. انسان درصورتی به بیماری خودشیفتگی، حرص و دیگر رذایل اخلاقی مبتلا می‌شود که در شناخت خود و خدا دچار مشکل باشد. یکی از نتایج حرص، به‌هم‌ریختن اولویت‌ها و دورشدن شخص از وظایف اصلی اوست که بر تربیت وی اثر ماندگار می‌گذارد؛ بدین ترتیب، فرد حریص نمی‌تواند پدر یا مادر و همسر موفقی باشد. برای ازبین‌بردن حرص باید معرفت خود را اصلاح کنیم. شاید ازطریق حرص‌ورزی بتوان اموال فراوان به‌دست آورد؛ ولی هرگز از این راه، رزق حاصل نخواهد شد.