جلسهٔ دوم | شرح صحیفه سجادیه

پس‌از رویداد کربلا به‌رغم اندک‌بودن تعداد محبان اهل‌بیت- علیهم السّلام- در مکه و مدینه، شمارِ دوست‌داران آن بزرگواران در دیگر مناطق همچون عراق، کم نبود و بر همین اساس، در سال‌های بعد، قیام‌های زید، مختار و سلیمان به‌منظور خون‌خواهی سیدالشهدا- علیه السّلام- و یارانشان شکل گرفت. اهل‌بیت- علیهم السّلام- را نباید صرفاً مصلحانی دانست که برمبنای تحلیل‌های فردی‌شان تصمیم می‌گیرند و اقدام می‌کنند؛ بلکه اساس تمام افعال آنان اوامر و عهد الهی است؛ بنابراین، چادرنشینی امام سجاد- سلام الله علیه- و دوری‌شان از جامعه به‌مدت بیش‌از دو سال در صحرایی خارج از مدینه درواقع، مأموریتی ازجانب خدا بوده که باید سیرۀ ایشان را برپایۀ آن فهم کرد.
یکی از نقش‌های دعا و استعاذه در اعمال اختیاری ما حصول توفیق (درمقابل خذلان) است؛ بدان معنا که دعا و استعاذه موجب می‌شود خداوند متعال توفیق غلبه بر رذایل (مکاره) اخلاقی را به ما عطا فرماید. در دعای هشتم صحیفۀ سجادیه، حجت‌الله این رذایل را برای ما فهرست کرده و ازمنظر علم اخلاق (نه دانش روان‌شناسی) به آن‌ها پرداخته‌اند. نخستین رذیلت موردبحث در این دعا «هیجان حرص» (درمقابل قناعت) است که در تعریفی مختصر و مفید می‌توان آن را عبارت از تمایل شدید برای رسیدن به شهوات (خواسته‌ها) و عدول از حدود مشخص‌شده ازسوی شارع دانست. هیجان حرص در رفتارهای انسان نمود می‌یابد و بنابراین، صفت فعل به‌شمار می‌آید.