جلسهٔ اول | شرح صحیفه سجادیه

در سلسله جلسات پیشِ‌روی، با رویکرد عمومی‌سازی علم، یعنی بهره‌مندکردن عموم مردم از علم بدون تنزل‌دادن ارزش آن پیش می‌رویم و مشخصاً خوانش هدفمند دعاهای گرانقدر صحیفۀ سجادیه را درنظر داریم؛ به‌گونه‌ای که درنهایت، به عالی‌ترین مقصود، یعنی طلب ظهور و فرج امام عصر- أَرواحُنا فِداه- از این رهگذر دست یابیم.
برای فهم درست کلام امام زین‌العابدین- علیه السّلام- در این مجموعه، به یک اتمسفر خاص نیاز داریم تا در آن، از زمان و حال‌وهوای صدور هر دعا مطّلع شویم؛ از این روی، قبل‌از خواندن هریک از ادعیه، قدری دربارۀ حال‌شناسیِ امام چهارم و تاریخ حیاتشان سخن خواهیم گفت تا از این طریق، دعاشناسی ایشان محقق شود. پس‌از حَماسۀ کربلا و ورود امام سجاد- علیه السّلام- به مدینه در سال 61 هجری قمری، یاران و هواداران ایشان در مکه و مدینه برمبنای تصریح خودشان کمتر از بیست نفر بودند و آن حضرت به‌دلیل مصادره‌شدن منزلشان چند روزی در خانۀ ام‌سلمه ماندند؛ سپس از آن تاریخ تا سال 64 هجری قمری در صحرایی با فاصلۀ حدوداً شصت‌کیلومتری از مدینه، در یک چادر اقامت کردند تا از مردم دور باشند و در این مدت، گاهی بدون تشریفات خاص برای زیارت آرامگاه‌های پدر و جد گرامی‌شان- سلام الله علیهما- به نجف و کربلا عزیمت می‌فرمودند.
در فرهنگ امام سجاد- علیه السّلام- دعا اسلوبی بس کارآمد برای بیان معارف است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان آن را همچون مدرسه‌ای دانست که موجب رشد معرفت، خداشناسی و توحید در اندیشۀ ما می‌شود. دعای هشتم از صحیفۀ سجادیه با موضوع پناه‌بردن به درگاه خداوند متعال از شر مَکارِه، یعنی سیئات اخلاقی و افعال نکوهیده، متنی بسیار مهم و مفید برای افراد جامعۀ اسلامی در عصر کنونی است که پس‌از برخورداری از ثمرات معنوی آن، در گام بعدی می‌توان با خواندن دعای بیستم از این کتاب گرانقدر با عنوان «دعای مکارم الأخلاق»، آراسته‌شدن به فضایل اخلاقی را از پیشگاه والای الهی طلب کرد؛ زیرا در ادبیات دینی ما رهایی از شر مکاره اخلاقی بر کسب مکارم اخلاق، تقدم دارد.