جلسهٔ نود و یکم | شرح نهج البلاغه

خداوند متعال به ما انسان‌ها اذن داده است به درگاهش دعا کنیم و هرآنچه را درنظر داریم، بدون توجه به زیادبودنِ میزان یا کلان‌بودنِ مقیاسش از او بخواهیم. دعاهای ما دو دسته‌اند: یکی دعاهای طلبی که استجابت می‌شوند و دیگری دعاهای ارتباطی که اجابت می‌شوند. اگر عین خواستۀ ما پذیرفته شود، اجابت واقع شده است و درمقابل، استجابت یعنی پذیرفته‌شدن بخشی از آنچه درنظر داشته‌ایم. از این منظر، به‌محض آنکه چیزی از خدا بخواهیم، دعایمان استجابت خواهد شد و به دیگر سخن، استجابت یعنی توجه خدا به خواستۀ ما؛ نه لزوماً تحقق‌بخشیدن آن. پروردگار یکتا به این شکل‌ها دعای ما را استجابت می‌فرماید: محقق‌کردن عین خواسته یا بخشی از آن؛ تبدیل‌کردن خواسته به چیزی بهتر از آن؛ تحقق‌نبخشیدن خواسته و جبران‌کردن آن ازطریق دفع مشکلی دیگر. فرهنگ تشیع به ما می‌آموزد که دعاهای توجهی و ارتباطی‌مان به درگاه الهی، زیاد باشد و دعاهای طلبی‌مان کم و همراه با تلاش و همت خودمان. اگر در معنای واقعی کلمه به وجود خدا ایمان و باور داشته باشیم، تحقق‌نیافتن خواسته‌هایمان را به‌حساب تقدیر می‌گذاریم و به رضای الهی راضی می‌شویم تا سرانجام، خالق بی‌همتا در یوم‌الحساب، این سختی‌ها و ناکامی‌ها را جبران کند. دعا ابراز بندگی است؛ نه ابزار زندگی؛ بنابراین، دعاکردن ما باید توأم با تلاشمان برای انجام‌دادن امور بشری خویش در هر حوزه‌ای باشد. دعایی مُخ و جان عبادت است که ازنوع ارتباطی و توجهی باشد و با استفاده از آن در حالت‌ها و موقعیت‌های گوناگون با خدا مناجات کنیم. ازجمله مناجات‌های بسیار زیبا و ارزشمندی که می‌توانیم توسط آن‌ها با آفریدگارمان سخن بگوییم، یکی مناجات خمس‌عشر از امام سجاد- علیه السّلام- و دیگری مناجات شعبانیه از امیرالمؤمنین- سلام الله علیه- است.