جلسهٔ نود و دوم | شرح نهج البلاغه

ما انسان‌ها باید همواره خود را گرامی بداریم و بدین منظور، از انجام‌دادن کارهای دَنیّه (پَست) بپرهیزیم؛ چون اگر ارزش و احترام خویش را ازدست بدهیم، عوض آن را دریافت نخواهیم کرد. همۀ ما در زندگی‌هایمان هدف‌ها و آرزوهایی داریم که درصدد رسیدن به آن‌ها هستیم. وجه تمایز هدف و آرزو این است که برای رسیدن به هدف‌هایمان تدبیر، برنامه‌ریزی و به‌درستی حرکت می‌کنیم. برای تحقق‌بخشیدن آرزوهای خویش باید بکوشیم و هزینه کنیم؛ اما قیمتی که بدین منظور می‌پردازیم، نباید بیشتر از خود آن آرزوها باشد؛ به عبارت دیگر، چون برای خودمان ارزش قائلیم، نباید برای رسیدن به آرزوهایمان به هر سخن یا عمل دنیّه‌ای متوسل شویم. صفت «دنیّه» به گفتارها و رفتارهایی اطلاق می‌شود که ناپاک و مغایر با اخلاق و شرافت انسانی باشند. همۀ ما ساختۀ دست توانای پروردگاریم و خالقمان قیمت ما را تعیین می‌کند؛ از این روی، هرکسی با انجام‌دادن کارهای پست، این بنیان انسانی را ویران کند، مستوجب لعنت خواهد بود. صداقت در معنای عام کلمه، مساوی با شرافت و کرامت است و کذب و خیانت به‌عنوان نقاط مقابل آن، دنائت به‌شمار می‌آیند. بهترین و مؤثرترین راهکار برای برحذرداشتن فرزندان از ارتکاب اعمال دنیّه به‌منظور رسیدن به آرزوهایشان این است که والدین در وهلۀ نخست، خود از انجام‌دادن چنین اعمالی بپرهیزند تا در گام بعدی، فرزندانشان این شیوۀ صحیح را از آنان بیاموزند و برمبنای آن زندگی کنند.